Sionist heyətinin Bakıya və Astanaya səfəri | Təl-Əviv Mərkəzi Asiyada nə axtarır?

Qərbi Asiyada gərginliyin artdığı bir dövrdə İsrail heyəti Azərbaycan Respublikasına və Qazaxıstana səfər edir. Məlumatlara görə, sionist rejimin xarici işlər naziri “Gideon Saar”ın səfər proqramına Bakı və Astana daxildir və Azərbaycan mediasının yazdığına görə səfərin məqsədi “ikitərəfli siyasi və iqtisadi əlaqələrin inkişafı”dır. “Azərbaycan24” xəbər agentliyi də bu barədə yazıb: “Bu səfər çərçivəsində bir sıra rəsmi tədbirlər, həmçinin dövlət rəsmiləri və icma üzvləri ilə, xüsusilə yəhudi icmalarının nümayəndələri ilə görüşlər planlaşdırılıb.”
Bununla belə, regionda gərginliyin artması fonunda sionist heyətinin Bakı və Astanaya səfəri yalnız iqtisadi deyil, eyni zamanda siyasi və təhlükəsizlik baxımından da diqqətəlayiq görünür.
Ticarət və iqtisadi kanal vasitəsilə normallaşma cəhdi
Sionist rejimin xarici işlər nazirinin Qazaxıstana səfəri bu ölkənin İbrahim Razılaşmalarına qoşulduğu bir vaxtda baş tutur. Sionistlər Mərkəzi Asiyada öz təsir dairələrini genişləndirmək üçün ciddi səylər göstərirlər və hazırda onların bu regiona nüfuz etmək üçün əsasən ticarət və iqtisadi kanallara yönəldiyi görünür.
Sionist heyətin Azərbaycan və Qazaxıstana səfərinin tərkibi də Təl-Əvivin Mərkəzi Asiyada iqtisadi nüfuzunu artırmaq niyyətini göstərir. Məlumatlara əsasən, Gideon Saarı 40-dan çox tacir və İsrail təşkilatlarının nümayəndələrindən ibarət ticarət-iqtisadi heyət müşayiət edir. Bildirilir ki, bu heyət su texnologiyaları və kənd təsərrüfatı, kibertəhlükəsizlik, mühəndislik, maliyyə, səhiyyə və digər sahələri təmsil edir.
Əslində İsrail rejimi regionda öz çəkisini artırmağa çalışır və hazırda iqtisadi və texnoloji imkanlarını “yumşaq güc” aləti kimi istifadə edərək, əhalisinin əksəriyyəti qeyri-ərəb müsəlmanlardan ibarət olan sekulyar ölkələrlə əlaqələr qurmağa çalışır. Məsələn, kənd təsərrüfatı və tibb sahəsində layihələr İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Əməkdaşlıq Mərkəzi (MASHAV) vasitəsilə həyata keçirilir ki, bu rejim Mərkəzi Asiyada güc balansı oyununda özünə mövqe qazansın.
Bunu da nəzərə almaq lazımdır ki, İsrail rejimi son iki il Qəzza müharibəsində ciddi zərər görməsinə baxmayaraq, hələ də xüsusilə İT sahəsində qabaqcıl texnologiyalar mərkəzlərindən biri hesab olunur. “Deutsche Welle”nin məlumatına görə, İsraildə startapların adambaşına düşən sayı regionda ən yüksək göstəricidir və ölkənin ÜDM-nin 10 faizindən çoxu yüksək texnologiyalı məhsulların payına düşür. Sionistlər uzun müddətdir ki, özlərini regionda texnologiya və İT mərkəzi kimi tanıtmağa çalışırlar və bu istiqamətdə Mərkəzi Asiyanın böyük İT bazarı onlara münasib fürsət yaradır.
Təhlükəsizlik hədəfləri
Sionist rejimin xarici işlər nazirinin səfər çərçivəsində Azərbaycan və Qazaxıstan prezidentləri ilə görüşüb danışıqlar aparması planlaşdırılır.
Son on ildə sionist rejimin siyasətlərindən biri İranın ətraf mühitində, xüsusilə İraq Kürdüstanı, Bəhreyn, BƏƏ və Azərbaycan Respublikasında mövcudluğunu gücləndirmək olub ki, bununla Tehrana qarşı yeni təhlükəsizlik tənliyi yaratsın. Hazırda Təl-Əvivin Azərbaycan və Qazaxıstandakı fəallığı da bu çərçivədə qiymətləndirilə bilər.
Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, Mərkəzi Asiya ölkələri beynəlxalq və regional mövqelərinə görə əhəmiyyətli çəkiyə malikdirlər və Qərbi Asiya ölkələri ilə birlikdə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvləridir. Təl-Əviv ərəb ölkələrinin bir qismi və İranla yaşadığı ixtilaflara görə əvvəldən qeyri-ərəb müsəlman əhaliyə malik ölkələrlə münasibətləri genişləndirməyə ehtiyac duyub. Bu baxımdan Mərkəzi Asiya ölkələrinə nüfuz cəhdlərinin bir hissəsi də məhz bu məqsədə xidmət edir.
Hazırda Qazaxıstan və Özbəkistan İsraildə səfirliyi olan yeganə Mərkəzi Asiya ölkələridir. Əslində Astana və Daşkənd Fələstin məsələsindən daha çox öz cəmiyyətlərində İslamçı partiyaların güclənməsindən narahatdırlar və bu səbəbdən Təl-Əvivlə yaxınlaşmanı İslami qrupların fəaliyyətinə qarşı vasitə kimi görürlər. Azərbaycan Respublikası da Qafqaz regionundan olan ölkə kimi son illərdə Təl-Əvivlə münasibətlərini genişləndirib. Bu ölkələrin hamısının siyasi strukturu sekulyar olsa və İslam onların siyasi sistemində yer tutmasa da, İsrail onları “mötədil İslam oxu” ölkələri kimi təsnifləndirərək əlaqələrini inkişaf etdirir.
Digər tərəfdən, Təl-Əviv üçün Mərkəzi Asiya ölkələrinə yaxınlaşmaq təkcə İran üzərində ətraf mühit vasitəsilə təzyiq demək deyil, eyni zamanda BMT-də daha çox səs qazanmaq anlamına gəlir. Sionist rejimin baş naziri iki il əvvəl Qazaxıstana səfəri zamanı İsrailin BMT Təhlükəsizlik Şurasına üzvlüyü üçün dəstək istəmişdi. Bu da Təl-Əvivin Mərkəzi Asiya ölkələri arasında daha çox siyasi dəstək və səs toplamaq strategiyasını göstərir. Son səfərdə də bu mövzunun yüksək ehtimalla gündəmdə olacağı bildirilir.
Mənbə: əl-Vəqt