Ukraynanın İrana münasibəti: Əsassız iddialardan hərbi hücuma

Dünən (şənbə, 25 iyul) Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski, Ukrayna müharibəsinin başlanğıcından bəri dəfələrlə İranı Rusiyaya hərbi yardım göstərməkdə ittiham edən şəxs kimi, "İranla əlaqəli hərbi yüklər daşıyan gəmilərin" hədəfə alındığını açıqlayıb. O, X sosial şəbəkəsində yazıb: "Biz Rusiya hərbi gəmisini, eləcə də Xəzər dənizində İranla əlaqəli hərbi yüklərin daşınması üçün istifadə olunan gəmiləri hədəfə aldıq."
Həmin gecə İran Xarici İşlər Nazirliyi bəyanat yayaraq şənbə günü səhər saatlarında Xəzər dənizində İranın ticarət gəmisinə hücum edildiyini bildirib. Bəyanata əsasən, hücum nəticəsində bir iranlı dənizçi həlak olub, bir neçə nəfər isə yaralanıb. İran bu addımı pisləyərək bəyan edib: "Bu əməl BMT Nizamnaməsinin 2-ci maddəsinin 4-cü bəndinin pozulması və təcavüz aktının nümunəsidir. Bu, müharibə alovunu daha da gücləndirib genişləndirə bilər."

Ukrayna sifarişçiləri və icraçıları cəzalandırmalıdır
Bu məsələ şənbə gecəsi İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Əraqçi ilə Avropa İttifaqının xarici siyasət üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas arasında telefon danışığının əsas mövzularından biri olub. İranın xarici işlər naziri Ukraynanın bu addımına toxunaraq, Avropa İttifaqının Ukraynanın əsas dəstəkçisi kimi məsuliyyət daşıdığını xatırladıb və bu cür avantüraların regional və beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün gözlənilməz nəticələr doğura biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

Ukraynanın İranın ticarət gəmisinə hücumundan sonra Ukraynanın Tehrandakı müvəqqəti işlər vəkili Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Xarici işlər nazirinin köməkçisi və Avrasiya Baş İdarəsinin rəisi Mənuçehr Muradi ukraynalı diplomata kəskin etirazını bildirərək bu addımı BMT Nizamnaməsinin fundamental prinsiplərinin pozulması, təcavüz aktı və Xəzər dənizinə sahili olan bütün dövlətlərin təhlükəsizliyi üçün açıq təhdid adlandırıb.
Muradi vurğulayıb ki, Ukrayna hökuməti bu hadisəyə görə məsuliyyət daşıyır və cinayətin sifarişçiləri ilə icraçılarını cəzalandırmalıdır. O həmçinin bildirib ki, İran İslam Respublikası milli təhlükəsizliyini və maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edəcək və vətəndaşlarının həyatına və əmlakına qarşı edilən hücum cavabsız qalmayacaq.

Ukraynanın İrana qarşı əvvəlki addımları
Məqaləyə görə, Ukraynanın İrana qarşı qeyri-dost və düşmən mövqeyi son hücumla məhdudlaşmır. Bildirilir ki, ABŞ və sionist rejimin İrana qarşı müharibəsi zamanı Ukrayna bəzi Körfəz ölkələrinə dəstək göstərib.
İranın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Əmir Səid İrəvani bu il martın 30-da BMT Baş katibi və Təhlükəsizlik Şurasının sədrinə ünvanladığı məktubda yazıb: "Ukrayna ilk günlərdən etibarən yüzlərlə mütəxəssis göndərib" ki, İranın özünümüdafiə hüququna mane olsun. Məktubda iddia olunur ki, bu addım ABŞ və İsrailin 28 fevral 2026-cı ildə başladığı hərbi əməliyyatlara maddi və əməliyyat dəstəyi kimi qiymətləndirilə bilər.
Ötən ilin mart ayında Zelenski Ukrayna qruplarının bölgəyə İran PUA-larına qarşı mübarizə üçün göndərildiyini bildirmişdi. Buna cavab olaraq İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi demişdi:
"Bizim Ukrayna xalqı ilə problemimiz yoxdur. Təəssüf edirik ki, Ukrayna dörd ildir ölkəsini qarşısı alına biləcək müharibəyə sürükləyən bir rəhbərlə üz-üzədir. Biz əvvəldən bildirmişik ki, Ukrayna münaqişəsində heç bir rolumuz olmayıb və yoxdur. Buna baxmayaraq, onlar İranı bu münaqişənin tərəfi kimi təqdim etməyə çalışırlar."
12 günlük müharibədən sonra da Ukraynanın bəzi rəsmiləri İsrail və ABŞ-ın İrana qarşı hücumları ilə bağlı açıqlamalar veriblər. Bunun ardınca Ukraynanın Tehrandakı müvəqqəti işlər vəkili İran Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb və ona İranın etiraz notası təqdim olunub.

İran ittihamları rədd edir
Ukrayna və bəzi Avropa ölkələrinin İranın Ukrayna müharibəsinə müdaxilə etdiyi və Rusiyaya hərbi yardım göstərdiyi barədə ittihamları münaqişənin əvvəlindən etibarən İran rəsmiləri tərəfindən dəfələrlə qəti şəkildə rədd edilib.
Məqalədə qeyd olunur ki, Avropa ölkələri bu ittihamları əsas gətirərək İrana qarşı müxtəlif sanksiyalar tətbiq ediblər. Halbuki, eyni dövrdə bəzi Ukrayna rəsmiləri də etiraf ediblər ki, İran bu münaqişə ilə bağlı məsələlərdə birbaşa rol oynamayıb.
İran İslam Respublikası münaqişənin əvvəlindən bəyan edib ki, "biz bu münaqişəyə heç vaxt müdaxilə etməmişik və etmirik" və Rusiya ilə Ukrayna arasındakı problemlərin yalnız dialoq yolu ilə həll edilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirib.