New York Times: Trampın İrana qarşı müharibə ilə özü üçün qazdığı çuxurlar

Amerikanın New York Times qəzeti Erika L. Qrinin müəllifi olduğu məqalədə yazır ki, Donald Trampın İrana qarşı başladığı müharibə artıq ABŞ iqtisadiyyatını çətin vəziyyətə salıb. Benzinin qiymətinin 4 dolları keçməsi və Konqresin icazəsi olmadan aparılan bu müharibənin siyasi nəticələrindən narahat olan respublikaçıların artması bunun əsas göstəriciləridir.
Məqaləyə görə, İran müharibəsi, davamlı təhdidlər və geri çəkilmələr silsiləsi ilə birlikdə, Trampın daxili siyasi gündəmini həssas bir mərhələdə tamamilə dəyişdirib.
Qəzet yazır ki, amerikalılar benzin qiymətlərinin artması ilə üz-üzədir; Konqresdəki respublikaçılar heç vaxt dəstək vermədikləri və səs vermədikləri populyar olmayan bir müharibəni maliyyələşdirməyə və müdafiə etməyə məcburdurlar. Aralıq seçkiləri yaxınlaşdıqca keçirilən sorğular isə sonu görünməyən bu müharibəyə dəstəyin sürətlə azaldığını göstərir.
Məlumata görə, Tramp bu həftə iqtisadiyyatla bağlı çıxış etmək və daxili proqramını amerikalılara təqdim etmək üçün ABŞ-ın qərb sahillərinə səfərə başlayacaq.
New York Times daha sonra Trampın İrana qarşı müharibə səbəbindən üzləşdiyi üç əsas daxili maneəni təhlil edib.

Benzin nasoslarında ağrı
Təhlilə əsasən, Trampın İranla müharibəsi dünya neft qiymətlərini artırıb və amerikalılar 2022-ci ildən (Rusiya–Ukrayna müharibəsinin başlanğıcından) bəri benzinə ən yüksək məbləği ödəyirlər.
AAA Avtomobil Assosiasiyasının məlumatına görə, bazar ertəsi ölkə üzrə benzinin orta qiyməti hər qallon üçün 4,10 dollara çatıb. Müharibənin fevral ayının sonlarında başlamasından bəri sürücülərin xərcləri 37 faizdən çox artıb. Bu isə Trampın müharibədən əvvəl də mübarizə apardığı yüksək inflyasiya və yaşayış xərcləri böhranını daha da ağırlaşdırır.
Tramp iddia edib ki, müharibəyə baxmayaraq neftin bir barelinin qiyməti gözləniləndən aşağı olub və müharibə bitən kimi benzin qiymətləri "kəskin şəkildə enəcək".
O, bazar ertəsi sosial şəbəkədə paylaşdığı mesajda məsuliyyəti neft şirkətlərinin üzərinə atmağa çalışaraq bildirib ki, onun siyasəti nəticəsində bu şirkətlər rekord mənfəət əldə ediblər. Ağ Evdə Oval kabinetdə çıxışı zamanı da Chevron və Exxon-un rekord gəlirlərini xatırladaraq onların istehlakçılar üçün qiymətləri aşağı salmalı olduqlarını deyib. Tramp yazıb: "Bu, digər neft şirkətlərinə də aiddir. Pərakəndə satış qiymətlərini dərhal aşağı salın!"

Sorğularda eniş
New York Times ikinci maneəni izah edərək yazır ki, Tramp müasir dövrdə ölkəsini ictimai rəyin dəstəyi olmadan müharibəyə aparan yeganə ABŞ prezidenti olub.
Quinnipiac Universitetinin son sorğusunda seçicilərin 60 faizi İrana qarşı hərbi əməliyyatlara qarşı olduqlarını bildirib ki, bu da may ayı ilə müqayisədə az da olsa artımdır.
CNN/SSRS-in son sorğusunda isə amerikalıların təxminən 74 faizi, o cümlədən respublikaçıların 43 faizi İran müharibəsinin maliyyə yükü və ya amerikalı itkilər baxımından çəkilən xərclərə dəymədiyini bildirib.
Tramp seçki kampaniyasında ABŞ-ı müharibələrdən uzaq saxlamaq vədi ilə çıxış etsə də, bu münaqişə onun vəd etdiyi "4–5 həftəlik" müddəti çoxdan keçib və indiyədək 18 amerikalı hərbçinin ölümü ilə nəticələnib.
Qəzet yazır ki, Tramp müharibənin yaratdığı çətinlikləri müvəqqəti adlandıraraq onları kiçiltməyə çalışıb. O, həmçinin ABŞ hərbçilərinin itkilərini Vyetnam kimi əvvəlki müharibələrlə müqayisə edərək onların əhəmiyyətini azaltmağa çalışıb.
Tramp bazar ertəsi yazıb ki, narazılığı göstərən bütün sorğuların "ifrat solçuların saxta rəqəmləri" olduğuna inanır.

Siyasi risklər
Qəzet üçüncü daxili maneəyə toxunaraq yazır ki, qarşıdakı aylarda respublikaçılar üçün çətin keçəcəyi gözlənilən aralıq seçkiləri yaxınlaşdıqca, Trampın ən yaxın müttəfiqləri belə bu müharibənin birdəfəlik başa çatdırılması üçün ona ciddi təzyiq göstərirlər.
Nümayəndələr Palatasının sədri Mayk Conson ötən ay ABŞ-ın İrana qarşı yeni hücum dalğasının başlaması və müvəqqəti atəşkəsin dağılması fonunda demişdi: "Buna son qoymalıyıq."
Məqalədə qeyd olunur ki, Tramp bu müharibəyə Konqresin icazəsi olmadan başlayıb və son həftələrdə Konqresdən milyardlarla dollar əlavə vəsait istəməsi mübahisələri daha da kəskinləşdirib. Keçən həftə Senatdakı respublikaçılar Trampın müharibəni davam etdirmək səlahiyyətlərinin məhdudlaşdırılmasına qarşı çıxsalar da, bir neçə gün sonra onların bir çoxu münaqişənin hansı istiqamətə getdiyini bilmədiklərindən şikayət ediblər.
Luiziana ştatından respublikaçı senator Con Kennedi bazar günü NBC telekanalının "Meet the Press" proqramında bildirib:
"Mən bilmirəm prezident yeni bombardman əməliyyatına başlamalıdırmı, çünki hərbi kəşfiyyat məlumatlarına malik deyiləm."
O əlavə edib:
"Bu özü də problemdir. Çünki bu qərar çox böyük ağrılar gətirəcək. Enerji qiymətləri artacaq və amerikalılar üçün inflyasiya daha da yüksələcək. Bunların hamısı çox ağır seçimlərdir."
New York Times sonda qeyd edir ki, demokratlar artıq indidən respublikaçıların müharibəyə verdiyi dəstəyi qarşıdan gələn Konqres seçkilərində əsas seçki arqumentlərindən birinə çeviriblər.