Netanyahu İran məğlubiyyətinə görə Mossadı günahlandırır

İsrail rejiminin İrana qarşı müharibədə elan etdiyi məqsədlərə nail ola bilməməsindən sonra Mossad-ın rəhbər strukturlarında ardıcıl dəyişikliklər İsrail daxilində ciddi tənqidlərə səbəb olub. Bəzi analitiklər bu addımları müharibədəki uğursuzluğa görə məsuliyyətin siyasi rəhbərlikdən kəşfiyyat orqanlarına ötürülməsi cəhdi kimi qiymətləndirirlər.
Son hadisə zamanı Mossad-ın yeni rəhbəri Roman Qofman təşkilatın iki yüksəkvəzifəli əməkdaşını, o cümlədən Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri və İran üzrə şöbənin rəhbərini İran İslam Respublikasında hakimiyyət dəyişikliyi planının uğursuzluğundakı rollarına görə vəzifələrindən azad edib. Bununla belə, hər iki şəxsin təşkilatdan tamamilə xaric edilməyəcəyi və Mossad-da fəaliyyətlərini davam etdirəcəkləri bildirilir.
İran müharibəsinin əsas hədəflərindən biri hakimiyyət dəyişikliyi idi
Təl-Əviv və Vaşinqtonun İrana qarşı müharibəsinin başladığı dövrdə İsrail rejiminin bir çox rəsmi və qeyri-rəsmi mənbələri dəfələrlə vurğulayırdı ki, müharibənin əsas istiqamətlərindən biri ölkə daxilində iğtişaşların yaradılması və İran İslam Respublikasının süqutu ehtimalına dair Təl-Əvivin hesablamaları olub.
İsrail mediasının məlumatlarına görə, ABŞ-la əməkdaşlıq çərçivəsində hazırlanan bu planın hava hücumları ilə paralel şəkildə İranda daxili qarşıdurma yaratması və siyasi sistemin dəyişdirilməsinə zəmin hazırlaması nəzərdə tutulurdu. Lakin bu ssenari reallaşmadı və İran hökuməti fəaliyyətini davam etdirdi.
“İsrail Hayom” qəzeti də “İsrail strateji müharibəni uduzdu” başlıqlı təhlilində Təl-Əvivin Tehrana ağır zərbələr endirdiyini, lakin İranın siyasi sisteminin yerində qaldığını yazıb. Təhlildə qeyd olunur ki, əsas problem İsrail rejiminin hərbi əməliyyatlarının davamlı strateji dəyişikliklə nəticələnməməsidir.

Mossad “məğlubiyyətin günahkarı” rolunda
İsrail mediasında hazırda Təl-Əvivin Tehrana qarşı hərbi əməliyyatının uğursuzluğu ilə bağlı əsas müzakirələrdən biri müharibənin məqsədlərinə nail olunmamasına görə kimin məsuliyyət daşımalı olmasıdır.
“İsrail Hayom” son Mossad dəyişikliklərini “məsuliyyətdən yayınmaq üçün daha bir cəhd” kimi qiymətləndirərək yazıb ki, Netanyahu İranla bağlı planları şəxsən təsdiqləyib. Həmin dövrdə onun hərbi müşaviri olan Roman Qofman da bu planı dəstəkləyib.
Təhlildə vurğulanır ki, müharibənin qarşıya qoyulan məqsədlərinin reallaşmamasından sonra əsas məsələ uğursuzluğa görə məsuliyyətin müəyyənləşdirilməsidir.
Məlumata görə, Netanyahu əməliyyat başlamazdan əvvəl İranla bağlı plan üzrə onlarla iclas keçirib və təfərrüatları nəzərdən keçirdikdən sonra planı təsdiqləyib. Buna görə də müharibənin məqsəd və planlaşdırılmasına dair qərarların yalnız Mossad-ın üzərinə qoyulması mümkün deyil.
Müəllif həmçinin iddia edib ki, Netanyahu ABŞ-da Donald Trampın hərbi əməliyyata dəstəyini qazanmağa çalışıb və nəticədə strateji qərarların əhəmiyyətli hissəsinə görə məsuliyyət birbaşa baş nazirin ofisinin üzərinə düşüb.
Bu çərçivədə “Haaretz”in istinad etdiyi mənbə “National” nəşrinə açıqlamasında Qofmanın iki yüksəkvəzifəli şəxsi vəzifədən azad etməklə İran hökumətinin devrilməməsinə görə Netanyahunun məsuliyyətini arxa plana keçirməyə çalışdığını iddia edib. Mənbə həmçinin xatırladıb ki, Qofman Netanyahuya hərbi müşavir olduğu dövrdə İranda hakimiyyət dəyişikliyi planının əsas tərəfdarlarından biri olub.

7 oktyabr modelinin təkrarı
Netanyahunun tənqidçiləri onun hazırkı davranışını 7 oktyabr hadisələri zamanı nümayiş etdirdiyi yanaşma ilə müqayisə edirlər. Həmin vaxt HƏMAS-ın hücumundan sonra Netanyahu uğursuzluğun əhəmiyyətli hissəsinə görə təhlükəsizlik və hərbi qurumları məsul tutmuş, özünün şəxsi məsuliyyətini qəbul etməkdən yayınmışdı.
2026-cı ilin fevralında da Netanyahu İsrail rejiminin dövlət müfəttişinə verdiyi cavablarda 7 oktyabr uğursuzluğuna görə məsuliyyətin böyük hissəsini müdafiə strukturlarının və əvvəlki hökumətlərin üzərinə qoymuşdu.
Siyasi tənqidçilərin fikrincə, Netanyahunun davranış modeli onun əvvəlki müdaxilə xarakterli əməliyyatların uğursuzluğundan sonra nümayiş etdirdiyi reaksiyaya bənzəyir. Onların qənaətinə görə, Netanyahu strateji uğursuzluqdan sonra ilk növbədə təhlükəsizlik qurumlarını və komandirləri dəyişiklik və vəzifədən azadetmələrlə üz-üzə qoyaraq ictimai təzyiqi siyasi rəhbərlikdən uzaqlaşdırmağa çalışır.
Mossad rəhbərliyində dəyişiklik dalğası
Mossad-da vəzifədən azadetmələr yalnız son iki yüksəkvəzifəli şəxslə məhdudlaşmır. Roman Qofman vəzifəsinin icrasına başladıqdan cəmi bir neçə gün sonra təşkilatda 22 il xidmət etmiş və bir sıra təhlükəsizlik mükafatlarına layiq görülmüş təcrübəli Mossad müavinini də vəzifəsindən kənarlaşdırıb. Bu qərar təşkilat daxilində də tənqidlərlə qarşılanıb.
Daha sonra İran üzrə hakimiyyət dəyişikliyi planının hazırlanmasında iştirak etmiş Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri və İran şöbəsinin rəhbərinin vəzifədən azad edilməsi dəyişikliklərin siyasi xarakteri ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib. “The Times of Israel” də bu iki şəxsin İran hökumətini devirməyə yönəlmiş uğursuz planla əlaqələrinə görə vəzifələrindən uzaqlaşdırıldığını bildirib.
Beləliklə, Netanyahunun tənqidçilərinin fikrincə, Təl-Əviv İran müharibəsindəki uğursuzluğun hökumətin siyasi qərarları və strateji hesablamalarından daha çox Mossad-ın kəşfiyyat və əməliyyat səhvlərinin nəticəsi olması barədə bir narrativ formalaşdırmağa çalışır.
Bu isə İsrail mediasında yayılan məlumatların Netanyahuya İranla bağlı planın hazırlanması və təsdiqlənməsi prosesində birbaşa iştirak etdiyini göstərdiyi bir vaxtda baş verir.
Bu baxımdan, Mossad-da son dəyişiklikləri yalnız struktur islahatları kimi deyil, həm də “məğlubiyyət narrativi” uğrunda mübarizənin bir hissəsi kimi qiymətləndirmək mümkündür. Netanyahu İran müharibəsinin nəticələri ilə bağlı siyasi məsuliyyət tələbləri güclənməzdən əvvəl uğursuzluğun məsuliyyətini əməliyyat və kəşfiyyat səviyyəsinə ötürməyə çalışır.
7 oktyabr hadisələrində olduğu kimi, ordu və təhlükəsizlik qurumlarının əsas tənqid hədəfinə çevrilməsindən sonra indi də Mossad İran müharibəsinin qarşıya qoyulan məqsədlərinin reallaşmamasına görə əsas məsul qurum kimi təqdim edilmək təhlükəsi ilə üz-üzədir.
Mənbə: Əl-Vəqt