İran müharibə məqsədlərini puça çıxardı və “Böyük İsrail” layihəsini onilliklərə təxirə saldı

“İslam Times”a açıqlamasında o bildirib ki, İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ prezidenti Donald Trampı İranla daha geniş qarşıdurmaya sürükləməkdə əsas rol oynayıb. Onun sözlərinə görə, bu yanaşma ABŞ-ın maraqlarına deyil, daha çox İsrailin və onu dəstəkləyən lobbilərin dar planlarına xidmət edib.
Sabiq deputat qeyd edib ki, bu cür siyasət ABŞ və Qərb ölkələrinin üzərinə ağır iqtisadi, siyasi və hərbi yük gətirə bilər; xüsusilə də Qərb cəmiyyətlərinin artan iqtisadi problemlərlə üzləşdiyi bir dövrdə. Onun fikrincə, bölgədə müharibə və gərginliyin davam etməsi təkcə Yaxın Şərq xalqlarına deyil, ABŞ vətəndaşlarına da zərər verir, çünki onlar birbaşa fayda görmədikləri münaqişələrin xərclərini ödəməyə məcbur olurlar.
Dərviş əlavə edib ki, son müharibə İslam dünyasında İran İslam Respublikasına qarşı xalq həmrəyliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Analitiklərin fikrincə, bu geniş dəstək illərdir aparılan media kampaniyalarını və İranın imicini zədələməyə yönəlmiş siyasi cəhdləri təsirsiz hala gətirib.
Onun sözlərinə görə, müharibə dövründə müşahidə olunan xalq dəstəyi, müsəlman xalqlarının böyük bir hissəsində İranın regional təhlükə layihələrinə qarşı əsas aktor kimi qəbul edildiyini göstərir.
Vəlid Dərviş vurğulayıb ki, İran, Hizbullah və bölgədəki müttəfiq qüvvələrdən ibarət müqavimət oxu bu gün Yaxın Şərqin gələcəyinə təsir baxımından daha güclü mövqeyə malikdir. Son müharibənin nəticələri bu oxun mövqeyini möhkəmləndirməklə yanaşı, ABŞ və İsrailin birgə planlarına qarşı yeni regional düsturlar formalaşdırmaq qabiliyyətini də təsdiqləyib.
O qeyd edib ki, bu müharibənin ən mühüm strateji nəticələrindən biri “Böyük İsrail” layihəsinin dayandırılmasıdır. Onun fikrincə, bu qarşıdurma həmin planın uzun illər gündəmdən çıxmasına səbəb olub.
Dərviş əlavə edib ki, müharibənin nəticələri İsrailin ekspansionist planlarına ciddi zərbə vurub və rejimi gələcək strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edib.
Sabiq deputat ABŞ-ın daxili vəziyyətinə də toxunaraq bildirib ki, Vaşinqton hökuməti xaricdə apardığı bahalı müharibələr səbəbindən artan iqtisadi və siyasi problemlərlə üzləşir. Yaşayış xərclərinin artması, iqtisadi təzyiqlərin güclənməsi və xarici müdaxilələrin səmərəsizliyi ilə bağlı ictimai narazılıqların artması ABŞ cəmiyyətində ciddi gərginlik yaradır.
Onun fikrincə, bu müharibənin nəticələri ABŞ-ın daxili siyasi mühitinə də təsir göstərib və gələcək seçkilərdə seçicilərin mövqeyinə birbaşa təsir edə bilər.
Dərviş ABŞ-ın regiondakı hərbi mövcudluğuna dair bildirib ki, keçmiş onilliklərin təcrübəsi bu mövcudluğun regional sabitliyi təmin etmədiyini göstərir. Əksinə, bu müdaxilələr bir çox ərəb ölkəsində böhranları daha da dərinləşdirib.
Onun sözlərinə görə, son müharibə Körfəz ölkələrinin ərazilərində yerləşən ABŞ bazalarının roluna dair yenidən düşünməyə səbəb olub, çünki bu bazaların təhlükəsizlik təmin etməkdən çox, İsrailin maraqlarını qorumağa xidmət etdiyi qənaəti güclənib.
Dərviş Hizbullahın İsrailə qarşı hərbi fəaliyyətlərinə toxunaraq bildirib ki, müqavimət həm müdafiə, həm də hücum sahəsində mühüm nailiyyətlər əldə edib. O, İsrailin “məğlubedilməz ordu” imicinin ciddi şəkildə sarsıldığını vurğulayıb.
Onun fikrincə, müqavimətin davamlı əməliyyatları İsraili siyasi və diplomatik həllərə müraciət etməyə məcbur edib və bu, düşmənin üzləşdiyi təzyiqin dərinliyini göstərir.
O əlavə edib ki, Hizbullahın yeni taktikalardan istifadə etməsi İsrail hərbi strukturlarını çaşqınlığa salıb və bu vəziyyət İsrail daxilində ciddi tənqidlərə səbəb olub.
Dərviş İranın müharibə nəticələrinə dair bildirir ki, Tehran bütün təzyiqlərə baxmayaraq mühüm siyasi və hərbi uğurlar qazanıb. ABŞ və İsrail İranı zəiflətmək və regional güc balansını dəyişmək məqsədi güdsələr də, nəticələr tam əksinə olub.
Onun sözlərinə görə, İran çəkindirmə (deterrence) balansını qoruyub saxlayıb və istənilən hücuma sürətli cavab vermək qabiliyyətini daha da gücləndirib.
Sonda Vəlid Dərviş qeyd edib ki, bu müharibə İranı zəiflətmək əvəzinə onun regional mövqeyini gücləndirib və müqavimət oxunu Yaxın Şərqdə əsas aktor kimi daha da möhkəmləndirib.
Onun fikrincə, 40 günlük müharibənin nəticələri uzunmüddətli təsirlər yaradacaq və beynəlxalq gücləri İran və müqavimət oxu ilə bağlı öz strateji hesablamalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edəcək.

Müsahibə: Məsumə Füruzan