Ənsarullah Yəmənin yeganə həqiqi və qanuni təmsilçisidir

Yaxın Şərq və Ərəbistan yarımadasında son illərdə baş verən proseslər ciddi siyasi və təhlükəsizlik dəyişikliklərinə səbəb olub. Bu çərçivədə Yəmən böhranı regionun ən mürəkkəb siyasi və hərbi məsələlərindən birinə çevrilməklə yanaşı, geniş humanitar və strateji nəticələr doğurub. Region və regiondan kənar aktorların Yəməndə xalq iradəsinə münasibətinin təhlili bu ölkədəki mövcud vəziyyətin və gələcək proseslərin anlaşılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Yəmənin problemləri və Trampın Səudiyyə yanaşması
Misirin siyasi məsələlər üzrə analitiki Yasir Fəravilə “İslam Tayms”a müsahibəsində Yəməndəki problemlərin müxtəlif aspektlərini, Donald Trampın Səudiyyə Ərəbistanının yanaşmasına münasibətini və son onillikdə baş verən prosesləri dəyərləndirib.

Razılaşmaların pozulması və xarici müdaxiləyə zəmin yaradılması
Yasir Fəravilə son onillikdə baş verən proseslərə toxunaraq bildirib ki, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-nin rəhbərlik etdiyi Ərəb-Qərb koalisiyasının onillik ərzində davam edən müdaxiləsi və münaqişə şəraitində Yəmənlə Səudiyyə Ərəbistanı arasında mövcud olan bütün sərhəd və təhlükəsizlik razılaşmaları faktiki olaraq nəzərə alınmayıb. Onun sözlərinə görə, buna baxmayaraq, Yəmən xalqı, xüsusilə də müqavimət qüvvələri həmin razılaşmaların şərtlərinə sadiq qalıb.
Analitik Yəmənin daxili siyasi proseslərinə də toxunaraq qeyd edib ki, Ənsarullah qanuni hakimiyyətin dəstəklənməsi mövqeyindən çıxış edib, Əli Abdullah Salehin özbaşına siyasətinə son qoyulmasının əsas tərəfdarlarından biri olub və islahatların həyata keçirilməsi, böhranın dinc yolla həlli və demokratik idarəçiliyin dəstəklənməsi istiqamətində fəaliyyət göstərib.
Onun sözlərinə görə, Əbd Rəbbuh Mənsur Hadi xalqın qanuni tələblərinə qarşı addımlar atıb və Yəmən xalqının müqaviməti ilə üzləşərək Səudiyyə Ərəbistanına qaçıb. Hadi bir müddət Səudiyyədə qaldıqdan sonra Təl-Əviv və Vaşinqtondan Yəmən xalqının hüquqlarına qarşı müdaxilənin həyata keçirilməsi istiqamətində göstərişlər verilib və Səudiyyə Ərəbistanı ilə BƏƏ-nin rəhbərliyi altında ölkəyə açıq hərbi müdaxilə üçün koalisiya yaradılıb.
Fəravile hesab edir ki, bu müdaxilə “qanuni hökumətə dəstək” adı altında həyata keçirilib. Halbuki onun fikrincə, sözügedən hökumət öz xalqına qarşı çıxaraq xarici qüvvələrin Yəmənə müdaxiləsinə şərait yaradıb.

Xalq müqaviməti, blokada və infrastrukturun dağıdılması
Misirli analitik vurğulayıb ki, yaranmış vəziyyət qarşısında Ənsarullahın rəhbərliyi ilə Yəmən xalqının ölkə ərazisinin qalan hissəsini qorumaq və müqavimət göstərməkdən başqa yolu olmayıb. O əlavə edib ki, müqavimət qüvvələri hətta ən ağır günlərdə belə Qəzzaya dəstəyi unutmayıb.
Fəravilənin sözlərinə görə, BƏƏ Yəmənin sərvətlərinə nəzarəti ələ keçirməyə çalışıb, ölkənin bəzi ərazilərini işğal edib və təbii sərvətlərindən, o cümlədən mərcan riflərindən istifadə edib. Səudiyyə Ərəbistanı isə Yəmənin ərazisinə və neft ehtiyatlarına nəzarəti ələ keçirməklə yanaşı, ölkəyə qarşı ağır quru və iqtisadi blokada tətbiq edib.
Onun sözlərinə görə, hava, dəniz və quru hücumları, eləcə də beynəlxalq səviyyədə qadağan olunmuş silahlardan istifadə Yəməndə səhiyyə və ekologiyaya ciddi zərər vurub, infrastrukturun dağıdılmasına və xalqın genişmiqyaslı humanitar böhranla üzləşməsinə səbəb olub.
Fəravilə bildirib ki, Ərəb Liqası və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Yəmən xalqının yanında dayanmayıb, əksinə, onun fikrincə, təcavüzkar qüvvələrin mövqeyini dəstəkləyib. O əlavə edib ki, yoxsulluq, blokada və terrorla mübarizədə Yəmən xalqına dəstək verən ölkələr arasında İran İslam Respublikası xüsusi yer tutub.

Koalisiyada parçalanma və hərbi qarşıdurmanın dərinləşməsi
Yasir Fəravilə “iki oğru bir-biri ilə mübarizə aparanda oğurlanmış mal üzə çıxır” məsəlinə istinad edərək bildirib ki, təcavüzkar qüvvələr ilə Yəməndəki “qanuni hökumət” daxilindəki qruplar arasında yaranan fikir ayrılıqları onların iddialarının mahiyyətini üzə çıxarıb və nəticədə daxili qarşıdurma dərinləşib.
Onun sözlərinə görə, həmin dövrdə qarşı tərəf müharibədə nəfəs dərmək məqsədilə atəşkəsə razılaşmaq məcburiyyətində qalıb. Lakin atəşkəs onların hərbi əməliyyatlarını məhdudlaşdırdığı üçün narazılıq və qəzəblərinə səbəb olub.
Fəravile qeyd edib ki, Ənsarullah Qəzzaya dəstək və müqavimətə yardım məqsədilə mövqe nümayiş etdirdiyi zaman Səudiyyə tərəfi hücum üçün bəhanə axtarırdı. Onun sözlərinə görə, hətta mülki sərnişin təyyarələrinin istifadə etdiyi Səna hava limanı və İranda müalicə aldıqdan sonra Yəmənə qayıdan xəstələri daşıyan İran təyyarəsi də hücuma məruz qalıb.
Analitik bildirib ki, Səudiyyə təyyarələri Səna mülki hava limanını ağır bombardmana məruz qoysa da, İranlı pilotun peşəkarlığı sayəsində təyyarə təhlükəsiz şəkildə Yəmənin başqa hava limanına enib.
Fəravilənin sözlərinə görə, Yəmən xalqı bu hücuma cavabsız qalmayıb və raket zərbələri ilə qarşı tərəfə cavab verib. O iddia edib ki, ABŞ istehsalı olan “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemləri Ənsarullahın raket hücumlarının qarşısını almaqda və müttəfiqlərini qorumaqda uğursuz olub.
Onun sözlərinə görə, Yəmən tərəfi blokadaya “blokadaya qarşı blokada”, dərinlikdəki zərbələrə isə “dərinlikdə zərbə” prinsipi ilə cavab verib.

Yeni şərtlərin formalaşması və yekun tələblər
Fəravile güc balansının dəyişdiyini bildirərək qeyd edib ki, raket zərbələri nəticəsində Səudiyyə qırıcılarının hücumlarından ehtiyat etmədən təyyarələrin və vasitəçilərin Səna hava limanına enməsi mümkün olub.
Onun sözlərinə görə, Pakistandan və Türkiyədən tutmuş İsrail və ABŞ-a qədər heç bir koalisiya Ənsarullahın raket hücumlarının qarşısını ala bilməyib və nəticədə qarşı tərəf geri addım atmağa məcbur olub.
Misirli siyasi analitik “mömin eyni dəlikdən iki dəfə sancılmaz” deyərək vurğulayıb ki, Ənsarullah Yəmənin müstəqilliyinə hörmət edilməyən hər hansı razılaşmanı qəti şəkildə rədd edəcək.
Fəravilənin fikrincə, Yəmən böhranının yekun həlli üçün aşağıdakı şərtlər təmin edilməlidir:

• Təcavüzkar qüvvələrin Yəməndən tamamilə çıxarılması;
  Xarici qüvvələrlə əlaqəli silahlı qrupların ləğvi;
  Yəmənin daxili işlərinə istənilən müdaxilənin tam və daimi dayandırılması;
  Blokadanın tamamilə aradan qaldırılması;
  Yəmənin həqiqi və qanuni təmsilçisi kimi Ənsarullahla rəsmi dialoqun qurulması.

Fəravile sonda bildirib ki, bu şərtlər yerinə yetirilmədiyi təqdirdə Ənsarullah “aldadılmağa”, müvəqqəti razılaşmalara və blokadaya təslim olmayacaq və Yəmən ərazisinin tam azad edilməsinə qədər müqavimətini davam etdirəcək.
Müsahibə: Məsumə Foruzan