Fransız admiral: Tramp İranın gücünü və milli qürurunu düzgün qiymətləndirmədi

Oser Fransa radiosuna verdiyi müsahibədə Hörmüz boğazında son vəziyyət və İranın bu su yolunun açılması üçün irəli sürdüyü şərtlər barədə danışarkən deyib: «İran amerikalılarla apardığı bu güc mübarizəsində qalib gəldiyini düşünür və təbii ki, regionun həyati arteriyasına və dünya iqtisadiyyatının mühüm bir hissəsinə nəzarət edir.»
O, «İran taktiki baxımdan qalib gəlib» deyərək vurğulayıb: «İndi belə bir təsəvvür yaranıb ki, İran hökuməti daha çox özünəinam əldə edib və öz üstünlüyündən mümkün qədər yararlanmaq istəyir.»
Fransız admiralı daha sonra bildirib: «Məhz bu məsələ ABŞ-ın geri çəkilməsinə səbəb olub. Çünki onlar başa düşüblər ki, İranın tələbləri davam etdikcə və artdıqca, Fars körfəzindəki digər ərəb qonşuları, xüsusilə də Səudiyyə Ərəbistanı üçün daha böyük problemlər yaranacaq. Səudiyyə Ərəbistanı yaxşı bilir ki, müharibədən sonrakı dövr onun üçün çox mürəkkəb olacaq.»

Trampın ssenariləri reallaşmadı
Oserdən «Tramp İran qarşısında zəif mövqedədirmi?» sualına cavab olaraq deyib: «Bəli. Donald Tramp açıq şəkildə elə bir vəziyyətdədir ki, onun təsəvvür etdiyi ssenari ümumiyyətlə reallaşmayıb. O düşünürdü ki, İran hökumətini Venesuela ilə əldə olunan razılaşmaya bənzər bir razılaşmanı qəbul etməyə məcbur edə bilər; elə bir razılaşma ki, nəticədə bütün tərəflər öz paylarını əldə etsinlər.»
O bu barədə izah edib: «Amerikalılar çinliləri həmişəlik regiondan çıxara bilərdilər, iranlılar isə müəyyən dərəcədə ABŞ-ın nəzarəti altında regional dominant güc rolunu qoruyub saxlaya bilərdilər. Trampın planı bu idi, amma heç də belə olmadı.»
Fransız admiralı Trampın avropalılarla davranışına da toxunaraq deyib: «Tramp bir məsələni tamamilə lazımınca qiymətləndirmədi; Yaxın Şərqdə və Asiyada böyük əhəmiyyət daşıyan özünəhörmət və milli qürur anlayışını. Bu, görünür, Nyu-Yorkda, biznes mühitində və ya avropalılarla münasibətlərdə o qədər də əhəmiyyət daşımır. Kimləsə pis davrana və sonra asanlıqla razılaşmaya gələ biləcəyinizi düşünə bilərsiniz, amma Yaxın Şərqdə vəziyyət belə deyil.»
Fransız beyin mərkəzinin rəhbəri vurğulayıb ki, «İran hökuməti müqavimət göstərdi və hazırda Trampın qarşısında duran yeganə yol zaman keçdikcə təzyiqləri artırmağa, qarşılıqlı təzyiqlər vasitəsilə İran hökumətini zəiflətməyə və nəticədə onu hansısa kompromisə məcbur etməyə çalışmaqdır.»
O, bununla belə deyib: «Bir neçə həftə əvvəl Fars körfəzində idim və regional səviyyədə gördüyümüz budur ki, iranlıların, demək olar ki, istənilən şəraitdə bu oyundan qalib çıxacağına dair təsəvvür mövcuddur. Məhz buna görə onlar öz tələblərini daha da yüksəldirlər.»

Hörmüz boğazı İranın nəzarətindədir
Fransanın keçmiş Silahlı Qüvvələr admiralı Trampın iddiasının əksinə olaraq, Hörmüz boğazına nəzarətin İranın əlində olduğunu vurğulayaraq deyib: «Bir boğazı bağlamaq çox sadə məsələdir. Bu boğaz İran üçün son dərəcə həyati və mühümdür və buna görə də bu oyun İran üçün də mürəkkəbdir. Lakin Hörmüz boğazı Fars körfəzinin digər ölkələri üçün daha böyük əhəmiyyət daşıyır.»
O, Fars körfəzi ölkələrinin Hörmüz boğazından asılılığı barədə deyib: «Onlar hazırda sabitliyin bərpası və iqtisadi fəaliyyətin yenidən başlaması üçün demək olar ki, hər şeyi etməyə hazırdırlar. Bu ölkələr çox həssas vəziyyətdədirlər və demək olar ki, yalnız karbohidrogen ixracı hesabına yaşayırlar. Buna görə də Fars körfəzi ölkələri, xüsusilə boğazın o biri tərəfində yerləşən Oman, yalnız iqtisadi fəaliyyətlərini bərpa edə bilmək üçün demək olar ki, istənilən kompromisi qəbul etməyə hazırdırlar.»

Məkkə razılaşmasının diplomatik xarakteri var
Oser müsahibənin davamında «Məkkə razılaşması» məsələsinə də toxunaraq deyib: «Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, Səudiyyə Ərəbistanı Türkiyə və Pakistanla yeni bir ittifaq yaradıb.»
Fransa ordusunun keçmiş rəsmisi əlavə edib: «Əlbəttə, hazırda bu məsələ daha çox diplomatik xarakter daşıyır və İranın Səudiyyə Ərəbistanına yenidən hücum edəcəyi təqdirdə Türkiyə və Pakistanın birbaşa İranla müharibəyə girəcəyini təsəvvür etmək olmaz.»
O, bu razılaşmanı Qırmızı dənizdəki vəziyyətə təsir göstərmək məqsədi daşıyan təşəbbüs kimi xarakterizə edərək izah edib: «Xüsusilə ona görə ki, Səudiyyə Ərəbistanı eyni zamanda 14 ölkə ilə dəniz müdafiə koalisiyası yaradıb ki, Qırmızı dənizdə və Babül-Məndəb boğazında ticarət gəmilərinin hərəkətini təmin edə bilsin; husilərin (Ənsarullah) bloklamağa çalışdığı həmin ərazidə.»

Amerikalılar müharibədə məğlub olublar
Fransız admiralı hazırda «güc mübarizəsinin davam etdiyini» vurğulayaraq deyib: «Amerikalılar Fars körfəzində və Hörmüz boğazında baş verən bu oyunun ilk raundunda məğlub olublar; bu, demək olar ki, qətidir. Amma indi Səudiyyə Ərəbistanı adlı yeni bir oyunçu meydana çıxıb.»
Oser sonda deyib: «Məncə, Səudiyyə Ərəbistanının çatdırmaq istədiyi mesaj belədir: “Sizin yeni regional güc olmağınızı müəyyən qədər qəbul edirik, amma bir qırmızı xətt var. Biz yaşamaq üçün bu vəziyyətin bir hissəsinə dözməyə məcburuq, amma siz bizi boğursunuz.”»