Ərdoğanın keçmiş müşaviri: İsrailə ixracat tam gücü ilə davam edir

Türkiyə Böyük Millət Məclisində İYİ Partiyanın qrup sədr müavini vəzifəsini tutan, 2002–2008-ci illərdə Rəcəb Tayyib Ərdoğanın müşaviri olmuş Turhan Çöməz İsraillə ticarət dövriyyəsinin davam etməsini tənqid edib və Türkiyə hökumətini bu ölkənin limanlarına istiqamətlənən ticarət gəmilərinin hərəkətinin dayandırılmasına çağırıb.
Çöməz gəmi hərəkətlərinin izlənməsi ilə bağlı məlumatlara istinad edərək bildirib ki, Ambarlı limanından Aşdod limanına istiqamət alan gəmilər, həmçinin İsgəndərun limanından Hayfa limanına doğru hərəkət edən bir neçə gəmi qeydə alınıb. O, Türkiyə rəsmilərindən bu səfərlərin qarşısının alınması üçün müdaxilə etmələrini istəyib.
Ərdoğanın uzun illər ən yaxın və etibarlı şəxslərindən biri hesab olunan Çöməz 2008-ci ildən etibarən tədricən ondan uzaqlaşıb. O, Ərdoğanın İstanbul bələdiyyə başqanı olduğu dövrdə də onun yaxın çevrəsində yer alıb və 2001-ci ildə Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AK Parti) yaradılmasında iştirak edib.
Çöməzin İsrailə ixracatın dayandırılması ilə bağlı çağırışı Türkiyənin bu ölkə ilə ticarətin dayandırılması barədə qərarının praktiki olaraq necə icra edildiyi ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib.
Türkiyənin Ticarət Nazirliyi 2024-cü ilin mayında, Qəzzada müharibənin davam etdiyi bir vaxtda, İsraillə bütün ticarət əməliyyatlarının dayandırıldığını açıqlamış və ticarətin bərpasını Qəzzaya humanitar yardımların fasiləsiz daxil olmasının təmin edilməsi ilə şərtləndirmişdi.
Çöməz daha əvvəl də İsrail limanlarına yüklərin dolayı marşrutlarla göndərilməsinin davam etdiyini bildirmişdi. Onun sözlərinə görə, bəzi gəmilər təyinat məntəqəsini dəyişdirir və ya Yunanıstan, Rumıniya kimi üçüncü ölkələrin limanlarında dayanaraq, son nəticədə yüklərini işğal olunmuş ərazilərdəki limanlara çatdırırlar.
Bundan başqa, Türkiyə parlamentindəki digər müxalifət nümayəndələri də İsrailə ixracatın davam etməsini dəfələrlə tənqid ediblər.
Bu proseslər Ankara ilə Təl-Əviv arasında siyasi gərginliyin artdığı bir vaxta təsadüf edir. Xüsusilə Türkiyənin Suriyadakı hərbi mövcudluğu və İsrailin Türkiyənin bu ölkədəki fəaliyyəti ilə əlaqəli olduğu bildirilən mövqelərə hava zərbələri endirməsi tərəflər arasında fikir ayrılıqlarını daha da dərinləşdirib.