جا زدن‌های سریالی قمارباز | چرایی عقب‌نشینی دوباره ترامپ در برابر ایران

تازه‌ترین موضع‌گیری ترامپ (۲ اوت ۲۰۲۶) با ادعای توقف حمله به ایران باردیگر عقب نشینی دیگری را از رئیس جمهور پرادعای آمریکا نشان داده است.  ترامپ شب گذشته پس از تهدیدات مکرر خود درباره حملات جدید علیه ایران مدعی شد که فعلاً از اقدام نظامی صرف‌نظر می‌کند تا به تلاش‌های دیپلماتیک فرصت داده شود.

براساس ادعای ترامپ، این تصمیم پس از رایزنی با ولیعهد عربستان اتخاذ شده و هدف آن فراهم کردن فرصت برای دستیابی به توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران و بازگشایی تنگه هرمز است.

این اولین بار نیست که ترامپ در برابر تهدیدات خود علیه ایران در آخرین گام‌ها عقب نشینی می‌کند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که ترامپ فقط در سال ۲۰۲۶ و در جریان جنگ علیه ایران،  حداقل شش بار پس از تهدیدهای شدید، از اجرای فوری آنها عقب‌نشینی کرده یا مهلت را تمدید کرده است:

  ۲۴ مارس ۲۰۲۶: ترامپ پس از چند روز تهدید، اعلام کرد اگر ایران به توافق نرسد، شبکه برق و زیرساخت‌های انرژی این کشور هدف قرار خواهند گرفت. اما در روز ۲۴ مارس گفت به دلیل پیشرفت گفت‌وگوها، فعلاً حملات انجام نمی‌شود و دیپلماسی ادامه خواهد یافت. این نخستین عقب‌نشینی آشکار او در جریان جنگ بود.

۶ تا ۷ آوریل ۲۰۲۶: ترامپ ضرب‌الاجل نهایی برای توافق با ایران تعیین کرد و گفت در صورت عدم پذیرش شروط واشنگتن، حملات گسترده آغاز می‌شود. اما در آخرین ساعات، مهلت را تمدید کرد. رسانه PBS این اقدام را سومین نمونه از الگوی «ضرب‌الاجل و تعویق» توصیف کرد.

 ۸ آوریل ۲۰۲۶: کمتر از دو ساعت مانده به پایان مهلت، ترامپ اعلام کرد آتش‌بس دو هفته‌ای برقرار می‌شود تا مذاکرات آغاز شود. در نتیجه حمله‌ای که پیش‌تر وعده داده شده بود، انجام نشد.

 ژوئیه ۲۰۲۶: ترامپ بار دیگر هشدار داد که «یا توافق، یا آمریکا کار را تمام خواهد کرد»، اما پس از این تهدید نیز عملیات نظامی جدیدی آغاز نشد و مذاکرات از طریق میانجی‌ها ادامه یافت.

 ۱ تا ۲ اوت ۲۰۲۶: آخرین مورد مربوط به تصمیم ترامپ برای توقف حملات جدید است. به گفته رویترز و آسوشیتدپرس، پس از تماس محمد بن سلمان و رایزنی سایر کشورهای منطقه، او اعلام کرد حملات متوقف می‌شود تا فرصت دستیابی به توافق فراهم شود.
 
چرا ترامپ برای ششمین بار عقب نشینی کرد؟
گزارش‌های متعددی درباره دلایل عقب نشینی ترامپ از تهدیدات اخیر خود علیه ایران وجود دارد. بر اساس اطلاعات موجود، چند عامل اصلی در این عقب‌نشینی نقش داشته است.
 
میانجی‌گری عربستان و متحدان منطقه‌ای
ترامپ اعلام کرد که پس از گفت‌وگو با محمد بن سلمان، از او خواسته شده به دیپلماسی فرصت دهد. نگرانی اصلی کشورهای عربی، گسترش جنگ و احتمال حملات تلافی‌جویانه ایران به زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس بوده است.

براساس گزارش رویترز، میانجی‌گری عربستان در این مرحله صرفاً یک تماس دیپلماتیک نبود، بلکه از محاسبات امنیتی و اقتصادی ریاض ناشی می‌شد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، محمد بن سلمان در تماس با ترامپ هشدار داد که گسترش حملات آمریکا به ایران می‌تواند کل منطقه خلیج فارس را وارد جنگی فراگیر کند و از واشنگتن خواست پیش از آغاز موج جدید حملات، به مذاکرات فرصت دهد. کشورهای عربی خلیج فارس نگران بودند که در صورت حمله گسترده آمریکا، پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاک آنها یا زیرساخت‌های حیاتی‌شان به اهداف مشروع ایران تبدیل شود. به همین دلیل، علاوه بر عربستان، کشورهایی مانند قطر، امارات، ترکیه و پاکستان نیز خواستار کاهش تنش و ادامه مسیر دیپلماسی شده بودند.
 
هزینه‌های اقتصادی جنگ
ادامه درگیری‌ها باعث افزایش شدید قیمت نفت و ایجاد نگرانی در بازارهای جهانی شده است. هرگونه تشدید تنش در تنگه هرمز می‌تواند صادرات انرژی را مختل کند؛ موضوعی که برای اقتصاد آمریکا و متحدانش نیز پرهزینه است. برمبنای گزارش آکسیوس، مقام‌های سعودی معتقدند اگر آمریکا پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها و تأسیسات انرژی ایران را هدف قرار دهد، تهران نیز احتمالاً به تأسیسات نفتی عربستان، امارات و دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پاسخ خواهد داد. این سناریو می‌تواند صادرات نفت منطقه را به شدت مختل کند.
 
فشارهای سیاسی داخلی
گزارش‌ها حاکی از کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا از ادامه جنگ و افزایش فشارهای سیاسی بر کاخ سفید است. با نزدیک شدن رقابت‌های انتخاباتی، طولانی شدن یک جنگ پرهزینه می‌تواند برای دولت ترامپ تبعات داخلی داشته باشد. براین اساس یکی از عوامل مهمی که می‌تواند بر تصمیم ترامپ برای کاهش تنش با ایران اثر گذاشته باشد، محاسبات سیاسی داخلی در آمریکا است. تجربه جنگ‌های طولانی آمریکا در عراق و افغانستان نشان داده است که افکار عمومی این کشور با افزایش هزینه‌های انسانی، مالی و اقتصادی، بدنبال خروج فوری تر از جنگ‌ها هستند.

از سوی دیگر ترامپ در دوران فعالیت سیاسی خود بارها از سیاست‌های جنگی دولت‌های پیشین آمریکا انتقاد کرده و وعده داده بود که آمریکا را وارد «جنگ‌های بی‌پایان» نکند.

همزمان مخالفان ترامپ استدلال بارها به او حمله کرده و گفته‌اندکه حمله به ایران ممکن است مانند جنگ عراق، از یک عملیات محدود به یک درگیری فرسایشی تبدیل شود؛ جنگی که نیازمند اعزام نیرو، هزینه‌های میلیارد دلاری و حضور نظامی طولانی‌مدت باشد.

همچنین بخشی از هواداران ترامپ، به‌ویژه جریان موسوم به «اول آمریکا» (America First)، با ورود آمریکا به جنگ‌های جدید خارجی مخالف هستند. این جریان معتقد است منابع مالی و نظامی آمریکا باید به مسائل داخلی اختصاص یابد، نه درگیری‌های جدید در خاورمیانه. برخی از چهره‌های نزدیک به این جریان هشدار دادند که جنگ گسترده با ایران می‌تواند بخشی از پایگاه انتخاباتی ترامپ را ناامید کند.