۰
سه شنبه ۱۰ شهريور ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۱۳
بر اساس گزارشهای منتشرشده، روند خروج نیروهای آمریکایی و سامانههای دفاعی پاتریوت از اطراف اربیل، موضوع بحث و اختلافنظر میان برخی منابع رسانهای و مقامهای اقلیم کردستان قرار گرفته است.
به گزارش رووداو، شبکه بیبیسی روز شنبه به نقل از مقامهای امریکایی گزارش داده بود که پنتاگون به مقامهای اقلیم کردستان عراق اطلاع داده است تفاهمنامه خود با وزارت پیشمرگه را که در ۳۰ سپتامبر به پایان میرسد، تمدید نخواهد کرد.
بر اساس این گزارش، در پی این تصمیم کمکهای مالی امریکا به نیروهای پیشمرگه نیز قطع خواهد شد؛ کمکهایی که در بودجه امسال پنتاگون حدود ۶۱ میلیون دلار برآورد شده است.
گفتی است این تفاهمنامه در سال 2016 برای کمک به مبارزه با داعش، حرفهای سازی و کمک به یکپارچهسازی نیروهای پیشمرگه به امضا رسید و یک بار در سال 2022 به مدت 4 سال تمدید شده بود.
نیروهای آمریکایی مستقر در پایگاه عینالاسد و مناطق الانبار، پیشتر بر اساس توافق با بغداد و اقلیم کردستان به پایگاه حریر در اربیل منتقل شده بودند و اکنون به کشورهای دیگر میروند. در اقلیم کردستان پایگاه دائمی آمریکا وجود ندارد و نیروهای حاضر عمدتاً مستشارانی هستند که مأموریت آموزش و پشتیبانی از نیروهای مسلح عراق و پیشمرگه را بر عهده دارند.
واکنش مقامهای اقلیم کردستان
خروج یکباره آمریکا نگرانی و نوعی شوک خبری را در میان مقامات اقلیم در پی داشته است تا جایی که مواضع آنها در ابتدا مبتنی بر انکار چنین برداشتی از طرح آمریکا بود.
کیفاح محمود، مشاور رسانهای مسعود بارزانی، به صراحت گزارشهای مربوط به خروج کامل را "برداشت نادرست" خواند و تأکید کرد که این جابهجایی از ماهها قبل برنامهریزی شده بود. او همچنین اعلام کرد که آمریکا بخشی از سامانههای پاتریوت را برای حفاظت از منافع خود در اقلیم حفظ کرده است و پایگاه دائمی در این منطقه وجود ندارد و نیروهای مستقر عمدتاً مستشار هستند.
همچنین مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان، در مصاحبهای با المانیتور به صراحت اعلام کرد که خروج سامانههای پاتریوت، اقلیم را "در معرض خطر قرار میدهد" . او با اشاره به بیش از ۱۰۰۰ حمله پهپادی و موشکی به اقلیم، این تهدید را واقعی دانست و از آمریکا و دیگر متحدان خواست تا سیستم پدافند هوایی مناسبی در اختیار اقلیم قرار دهند تا بتوانند از خود دفاع کنند.
سرنخهای رد ادعاهای مقامات کرد
بر اساس برخی گزارشها، حکومت اقلیم از قبل در مورد این جابهجاییها مطلع نشده بود که نشاندهنده سرعت و محرمانه بودن عملیات است. فرود چند هواپیمای ترابری نظامی سنگین در اربیل در ابتدا نشانهای از تقویت پایگاه ائتلاف تلقی شد، اما مأموریت واقعی آنها آغاز یکی از سریعترین عملیاتهای خروج تجهیزات نظامی غربی از اقلیم کردستان بود؛ طی سه روز، سامانههای کلیدی دفاعی آمریکا و بریتانیا خارج شد و حضور نظامی غرب در اربیل به شکل چشمگیری کاهش یافت.
به اذعان منابع رسانههای محلی و کارشناسان غیر حکومتی، بخش عمده نیروهای آمریکایی عملاً از اربیل خارج شدهاند و سامانههای پاتریوت نیز از پایگاه اربیل خارج شده و احتمالاً به اردن منتقل شدهاند، هرچند این موضوع هنوز بهطور مستقل توسط مسئولان زیربط تأیید نشده است. با این وجود نیروهای ویژه آمریکا و احتمالاً فرانسه همچنان در برخی نقاط حضور خواهند داشت.
باید افزود برخلاف اعلام مسئولین اقلیم گزارشها از خروج سریع سامانههای پدافندی آمریکا و تجهیزات نظامی بریتانیا، فرانسه و آلمان از فرودگاه بینالمللی اربیل حکایت دارد. این اقدام بدون اطلاع قبلی مقامهای اقلیم کردستان انجام شده و نگرانیها درباره آسیبپذیری اربیل در برابر حملات احتمالی ایران و گروههای مسلح همسو با تهران را افزایش داده است.
بر اساس این گزارشها، در یک عملیات سریع ۷۲ ساعته، صدها نظامی آمریکایی، بریتانیایی، فرانسوی و آلمانی به همراه سامانههای دفاع هوایی کلیدی از اربیل خارج شدهاند اقدامی که عملاً توان دفاعی پایگاه ائتلاف بینالمللی در اقلیم کردستان را کاهش داده است. چند فروند هواپیمای ترابری نظامی بزرگ، از جمله هواپیماهای C-17 گلوبمستر آمریکایی و A400M اطلس بریتانیایی، در پایان هفته گذشته در فرودگاه بینالمللی اربیل فرود آمدند.
نیروهای آمریکایی همچنین بالنهای نظارتی ارتفاع بالا و بالنهای متصل به زمین (Aerostat) را که برای پایش هوایی منطقه اربیل استفاده میشدند، به طور کامل جمعآوری کردند. بر اساس اطلاعات منابع مطلع از این جابهجایی و همچنین گزارش بخش انگلیسی روداو، آمریکا طی سه روز هشت سامانه دفاع موشکی پاتریوت مستقر در اربیل را به اردن منتقل کرده است. همزمان، بریتانیا سامانه دفاعی Rapid Sentry خود را به قبرس انتقال داده است.
تجهیزات جمعآوری شده
طبق توافق میان واشنگتن و بغداد، خروج نیروهای آمریکایی از عراق باید تا ۳۰ سپتامبر تکمیل میشد، اما حملات مداوم ایران باعث شتابگرفتن این روند شده است.
همچنین کمبود ذخایر موشکهای پاتریوت آمریکا که در روزهای اخیر توسط برخی از مسئولین و کارشناسان نظامی امریکایی نیز مورد تایید قرار گرفته میتواند از دلایل تسریع در این اقدام باشد چنانکه ظرفیت تولید آن تجهیزات با سرعت مصرف همخوانی نداشته و ذخایر این سامانهها بهسرعت در حال کاهش است.
از طرف دیگر حضور نظامی آمریکا در اقلیم کردستان عراق از ابتدا در راستای منافع راهبردی واشنگتن بوده و صرفا برای حمایت از کردها نبوده است. خروج تدریجی آمریکا میتواند تکرار الگوی شمال و شرق سوریه باشد و نگرانیهایی درباره آینده متحدان کرد واشنگتن و میزان تعهد آمریکا به شرکای محلی در عراق ایجاد کند.
از این منظر این خروج تنها یک جابهجایی نظامی نیست بلکه نشانهای از بازتعریف نقش واشنگتن در عراق و کاهش تدریجی حضور مستقیم آن در اقلیم به شمار میرود.
الشرق الاوسط نیز به نقل از منابعی اعلام کرده که اربیل در تلاش است تا قبل از خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق، سیستمهای دفاع هوایی را برای محافظت از این منطقه تأمین کند، اما خرید این تجهیزات مستلزم هماهنگی با واشنگتن و بغداد و از همه مهمتر، دریافت بودجه از دولت فدرال است.
در پایان باید افزود این مسئله باعث نگرانی شدید در میان مقامهای اقلیم شده است بهویژه در شرایطی که تهدیدات موشکی و پهپادی علیه اقلیم کردستان افزایش یافته است.
خروج این تجهیزات در شرایطی انجام شده که طی هفتههای اخیر حملات ایران و گروههای مقاومت اسلامی عراق علیه منافع آمریکا در منطقه افزایش یافته و تنش میان واشنگتن و تهران بار دیگر تشدید شده است.
سرعت و محرمانه بودن خروج نیروهای غربی، خاطرات خروج آمریکا از شمال و شرق سوریه را برای برخی کردها زنده کرده است. در آن زمان، خروج نیروهای آمریکایی از مناطق تحت کنترل کردها در سوریه، موسوم به روژاوا، زمینه را برای حمله نیروهای مورد حمایت ترکیه و تغییر وضعیت امنیتی منطقه فراهم کرد که در نهایت به لغو اداره خودمختار این منطقه انجامید.
همچنین عدم همکاری کردها با درخواست ترامپ برای انجام عملیات زمینی هماهنگ با امریکا نیز میتواند ازدلایل تخلیه پدافندی پایگاههای امریکا در اقلیم کردستان باشد.
احتمال گسترش تنش میان امریکا-ایران میتواند دلیل دیگری برای تخلیه مقرهای آسیبپذیر نسبت به حملات ایران باشد.
به نظر میرسد امریکا مترصد حمله به ایران است و از این جهت نفرات و تجهیزاتی که در تیررس حملات ایران است را به پایگاههای دورتر منتقل میکند تا از آسیب به آنها جلوگیری کند. اگر رژیم صهیونیستی نیز حملاتی مستقل انجام دهد باز امریکا برای ایمن نگهداشتن نیروهای خود باید امکانات خود را در مکانی امنتر نگهداری کند.
چرا مقامات اقلیم نگرانند؟
نگرانی مقامهای اقلیم کردستان را نمیتوان صرفاً ناشی از خروج چند سامانه پدافندی یا کاهش شمار نیروهای آمریکایی دانست؛ مسئله اصلی، خلأ امنیتی احتمالی پس از خروج نیروهایی است که طی سالهای گذشته بخشی از معماری دفاعی اقلیم را تشکیل دادهاند.
نخستین نگرانی به آسیبپذیری هوایی اقلیم مربوط میشود. طی ماههای اخیر، اربیل و سلیمانیه بارها هدف پهپادها و موشکها قرار گرفتهاند. بخشی از این حملات مربوط به هدف قرار دادن مواضع گروهکهای تروییستی معاند و تجزیهطلب فعال در خاک اقلیم است که علیرغم هشدارهای صریح ایران، مقامات اقلیم از اخراج این گروهکها تفره رفتهاند.
این مسئله اهمیت خروج پاتریوتها را دوچندان میکند اگرچه این سامانهها صرفاً برای حفاظت از نیروهای آمریکایی تعبیه شده بود نه برای ایجاد چتر دفاعی و بازدارنده گستردهتر برای اربیل. با این حال مقامهای اقلیم اکنون بهصراحت بر ضرورت تقویت پدافند هوایی تأکید میکنند؛ مسرور بارزانی در ۲۰ اوت خواستار کمک شرکای خارجی برای ایجاد توان دفاع هوایی قویتر شد و هشدار داد که حملات پهپادی مرتبط با ایران همچنان در حال افزایش است.
دومین نگرانی، نبود جایگزین فوری برای حضور اطلاعاتی، شناسایی و هشدار زودهنگام آمریکا است. جمعآوری بالنهای نظارتی و سامانههای Aerostat اهمیت ویژهای دارد، زیرا این تجهیزات تنها برای حفاظت از یک پایگاه نظامی استفاده نمیشدند، بلکه امکان شناسایی تهدیدات هوایی و تعیین منشأ حملات را فراهم میکردند. بنابراین خروج آنها به معنای کاهش بخشی از توان کشف تهدید پیش از رسیدن آن به اهداف است.
سومین نگرانی به ضعف ساختاری نیروهای پیشمرگه بازمیگردد. توافق امنیتی آمریکا و اقلیم از سال ۲۰۱۶ علاوه بر مبارزه با داعش، با هدف حرفهایسازی و یکپارچهسازی نیروهای پیشمرگه شکل گرفت. با این حال، روند یکپارچهسازی این نیروها هنوز کامل نشده و پیشمرگه همچنان تحت تأثیر شکافهای سیاسی میان دو جریان اصلی کردستان قرار دارد. گزارشهای رسمی وزارت دفاع آمریکا نیز پیشتر تأکید کرده بودند که اصلاحات پیشمرگه در شرایطی ادامه دارد که اختلافات سیاسی، تهدید داعش، حضور نیروهای ترکیه و پ.ک.ک و اختلافات اربیل و بغداد بر سر مسائل مالی و امنیتی، روند اصلاحات را پیچیده کرده است.
در چنین شرایطی، نگرانی کردها این است که مسئولیت امنیتی بیشتری به نیرویی واگذار شود که هنوز از نظر ساختار فرماندهی، تسلیحات و پدافند هوایی به سطح مطلوب نرسیده است و بعید است که دولت عراق بودجه لازم را برای ادامه فعالیت نیروهای پیشمرگ بر اساس ساختار کنونی را متقبل شود.
از این منظر، کردها نگرانند که کاهش حضور آمریکا همزمان با افزایش فشار بغداد، موقعیت سیاسی و امنیتی اقلیم را تضعیف کند. بهویژه آنکه دولت مرکزی عراق در چارچوب روند جدید بر حاکمیت کامل دولت بر امنیت و سلاح تأکید دارد و واشنگتن نیز از ابتکار بغداد برای خلع سلاح گروههای مسلح حمایت کرده است.
اخیراً، یکی از مقامهای امنیتی کتائب حزبالله حتی خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق، خروج نیروهای ترکیه و انحلال پیشمرگه را در زمره شروط این گروه برای ورود به روند گفتوگو درباره سلاح خود قرار داد. چنین مواضعی نشان میدهد که مسئله سلاح پیشمرگهها تنها به یک تهدید خارجی محدود نیست، بلکه بخشی از مناقشه بزرگتر بر سر ساختار قدرت و انحصار سلاح در عراق شده است.
از سوی دیگر، تجربه سوریه همچنان در ذهن رهبران کردستان باقی مانده است. خروج ناگهانی نیروهای آمریکایی از بخشهایی از شمال سوریه در سال ۲۰۱۹، که زمینه را برای تغییر موازنه امنیتی و عملیات ترکیه فراهم کرد، در نگاه بسیاری از کردهای عراق به یک نمونه هشداردهنده تبدیل شده است. به همین دلیل، حتی اگر خروج کنونی بخشی از توافق قبلی واشنگتن و بغداد باشد، سرعت آن و بهویژه خروج تجهیزات دفاعی پیشرفته این پرسش را در اربیل ایجاد کرده که آیا آمریکا صرفاً در حال تغییر شکل حضور خود است یا اینکه تعهد بلندمدت واشنگتن به امنیت متحدان کرد خود در حال کاهش است.
به گزارش رووداو، شبکه بیبیسی روز شنبه به نقل از مقامهای امریکایی گزارش داده بود که پنتاگون به مقامهای اقلیم کردستان عراق اطلاع داده است تفاهمنامه خود با وزارت پیشمرگه را که در ۳۰ سپتامبر به پایان میرسد، تمدید نخواهد کرد.
بر اساس این گزارش، در پی این تصمیم کمکهای مالی امریکا به نیروهای پیشمرگه نیز قطع خواهد شد؛ کمکهایی که در بودجه امسال پنتاگون حدود ۶۱ میلیون دلار برآورد شده است.
گفتی است این تفاهمنامه در سال 2016 برای کمک به مبارزه با داعش، حرفهای سازی و کمک به یکپارچهسازی نیروهای پیشمرگه به امضا رسید و یک بار در سال 2022 به مدت 4 سال تمدید شده بود.
نیروهای آمریکایی مستقر در پایگاه عینالاسد و مناطق الانبار، پیشتر بر اساس توافق با بغداد و اقلیم کردستان به پایگاه حریر در اربیل منتقل شده بودند و اکنون به کشورهای دیگر میروند. در اقلیم کردستان پایگاه دائمی آمریکا وجود ندارد و نیروهای حاضر عمدتاً مستشارانی هستند که مأموریت آموزش و پشتیبانی از نیروهای مسلح عراق و پیشمرگه را بر عهده دارند.
واکنش مقامهای اقلیم کردستان
خروج یکباره آمریکا نگرانی و نوعی شوک خبری را در میان مقامات اقلیم در پی داشته است تا جایی که مواضع آنها در ابتدا مبتنی بر انکار چنین برداشتی از طرح آمریکا بود.
کیفاح محمود، مشاور رسانهای مسعود بارزانی، به صراحت گزارشهای مربوط به خروج کامل را "برداشت نادرست" خواند و تأکید کرد که این جابهجایی از ماهها قبل برنامهریزی شده بود. او همچنین اعلام کرد که آمریکا بخشی از سامانههای پاتریوت را برای حفاظت از منافع خود در اقلیم حفظ کرده است و پایگاه دائمی در این منطقه وجود ندارد و نیروهای مستقر عمدتاً مستشار هستند.
همچنین مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان، در مصاحبهای با المانیتور به صراحت اعلام کرد که خروج سامانههای پاتریوت، اقلیم را "در معرض خطر قرار میدهد" . او با اشاره به بیش از ۱۰۰۰ حمله پهپادی و موشکی به اقلیم، این تهدید را واقعی دانست و از آمریکا و دیگر متحدان خواست تا سیستم پدافند هوایی مناسبی در اختیار اقلیم قرار دهند تا بتوانند از خود دفاع کنند.
سرنخهای رد ادعاهای مقامات کرد
بر اساس برخی گزارشها، حکومت اقلیم از قبل در مورد این جابهجاییها مطلع نشده بود که نشاندهنده سرعت و محرمانه بودن عملیات است. فرود چند هواپیمای ترابری نظامی سنگین در اربیل در ابتدا نشانهای از تقویت پایگاه ائتلاف تلقی شد، اما مأموریت واقعی آنها آغاز یکی از سریعترین عملیاتهای خروج تجهیزات نظامی غربی از اقلیم کردستان بود؛ طی سه روز، سامانههای کلیدی دفاعی آمریکا و بریتانیا خارج شد و حضور نظامی غرب در اربیل به شکل چشمگیری کاهش یافت.
به اذعان منابع رسانههای محلی و کارشناسان غیر حکومتی، بخش عمده نیروهای آمریکایی عملاً از اربیل خارج شدهاند و سامانههای پاتریوت نیز از پایگاه اربیل خارج شده و احتمالاً به اردن منتقل شدهاند، هرچند این موضوع هنوز بهطور مستقل توسط مسئولان زیربط تأیید نشده است. با این وجود نیروهای ویژه آمریکا و احتمالاً فرانسه همچنان در برخی نقاط حضور خواهند داشت.
باید افزود برخلاف اعلام مسئولین اقلیم گزارشها از خروج سریع سامانههای پدافندی آمریکا و تجهیزات نظامی بریتانیا، فرانسه و آلمان از فرودگاه بینالمللی اربیل حکایت دارد. این اقدام بدون اطلاع قبلی مقامهای اقلیم کردستان انجام شده و نگرانیها درباره آسیبپذیری اربیل در برابر حملات احتمالی ایران و گروههای مسلح همسو با تهران را افزایش داده است.
بر اساس این گزارشها، در یک عملیات سریع ۷۲ ساعته، صدها نظامی آمریکایی، بریتانیایی، فرانسوی و آلمانی به همراه سامانههای دفاع هوایی کلیدی از اربیل خارج شدهاند اقدامی که عملاً توان دفاعی پایگاه ائتلاف بینالمللی در اقلیم کردستان را کاهش داده است. چند فروند هواپیمای ترابری نظامی بزرگ، از جمله هواپیماهای C-17 گلوبمستر آمریکایی و A400M اطلس بریتانیایی، در پایان هفته گذشته در فرودگاه بینالمللی اربیل فرود آمدند.
نیروهای آمریکایی همچنین بالنهای نظارتی ارتفاع بالا و بالنهای متصل به زمین (Aerostat) را که برای پایش هوایی منطقه اربیل استفاده میشدند، به طور کامل جمعآوری کردند. بر اساس اطلاعات منابع مطلع از این جابهجایی و همچنین گزارش بخش انگلیسی روداو، آمریکا طی سه روز هشت سامانه دفاع موشکی پاتریوت مستقر در اربیل را به اردن منتقل کرده است. همزمان، بریتانیا سامانه دفاعی Rapid Sentry خود را به قبرس انتقال داده است.
تجهیزات جمعآوری شده
| سامانه پدافندی | کاربرد |
| پاتریوت | برای مقابله با موشکهای بالستیک و تهدیدات هوایی |
| C-RAM | مقابله با راکت، توپخانه و خمپاره |
| Rapid Sentry | بریتانیا برای مقابله با پهپادها و پرتابههای ورودی |
طبق توافق میان واشنگتن و بغداد، خروج نیروهای آمریکایی از عراق باید تا ۳۰ سپتامبر تکمیل میشد، اما حملات مداوم ایران باعث شتابگرفتن این روند شده است.
همچنین کمبود ذخایر موشکهای پاتریوت آمریکا که در روزهای اخیر توسط برخی از مسئولین و کارشناسان نظامی امریکایی نیز مورد تایید قرار گرفته میتواند از دلایل تسریع در این اقدام باشد چنانکه ظرفیت تولید آن تجهیزات با سرعت مصرف همخوانی نداشته و ذخایر این سامانهها بهسرعت در حال کاهش است.
از طرف دیگر حضور نظامی آمریکا در اقلیم کردستان عراق از ابتدا در راستای منافع راهبردی واشنگتن بوده و صرفا برای حمایت از کردها نبوده است. خروج تدریجی آمریکا میتواند تکرار الگوی شمال و شرق سوریه باشد و نگرانیهایی درباره آینده متحدان کرد واشنگتن و میزان تعهد آمریکا به شرکای محلی در عراق ایجاد کند.
از این منظر این خروج تنها یک جابهجایی نظامی نیست بلکه نشانهای از بازتعریف نقش واشنگتن در عراق و کاهش تدریجی حضور مستقیم آن در اقلیم به شمار میرود.
الشرق الاوسط نیز به نقل از منابعی اعلام کرده که اربیل در تلاش است تا قبل از خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق، سیستمهای دفاع هوایی را برای محافظت از این منطقه تأمین کند، اما خرید این تجهیزات مستلزم هماهنگی با واشنگتن و بغداد و از همه مهمتر، دریافت بودجه از دولت فدرال است.
در پایان باید افزود این مسئله باعث نگرانی شدید در میان مقامهای اقلیم شده است بهویژه در شرایطی که تهدیدات موشکی و پهپادی علیه اقلیم کردستان افزایش یافته است.
خروج این تجهیزات در شرایطی انجام شده که طی هفتههای اخیر حملات ایران و گروههای مقاومت اسلامی عراق علیه منافع آمریکا در منطقه افزایش یافته و تنش میان واشنگتن و تهران بار دیگر تشدید شده است.
سرعت و محرمانه بودن خروج نیروهای غربی، خاطرات خروج آمریکا از شمال و شرق سوریه را برای برخی کردها زنده کرده است. در آن زمان، خروج نیروهای آمریکایی از مناطق تحت کنترل کردها در سوریه، موسوم به روژاوا، زمینه را برای حمله نیروهای مورد حمایت ترکیه و تغییر وضعیت امنیتی منطقه فراهم کرد که در نهایت به لغو اداره خودمختار این منطقه انجامید.
همچنین عدم همکاری کردها با درخواست ترامپ برای انجام عملیات زمینی هماهنگ با امریکا نیز میتواند ازدلایل تخلیه پدافندی پایگاههای امریکا در اقلیم کردستان باشد.
احتمال گسترش تنش میان امریکا-ایران میتواند دلیل دیگری برای تخلیه مقرهای آسیبپذیر نسبت به حملات ایران باشد.
به نظر میرسد امریکا مترصد حمله به ایران است و از این جهت نفرات و تجهیزاتی که در تیررس حملات ایران است را به پایگاههای دورتر منتقل میکند تا از آسیب به آنها جلوگیری کند. اگر رژیم صهیونیستی نیز حملاتی مستقل انجام دهد باز امریکا برای ایمن نگهداشتن نیروهای خود باید امکانات خود را در مکانی امنتر نگهداری کند.
چرا مقامات اقلیم نگرانند؟
نگرانی مقامهای اقلیم کردستان را نمیتوان صرفاً ناشی از خروج چند سامانه پدافندی یا کاهش شمار نیروهای آمریکایی دانست؛ مسئله اصلی، خلأ امنیتی احتمالی پس از خروج نیروهایی است که طی سالهای گذشته بخشی از معماری دفاعی اقلیم را تشکیل دادهاند.
نخستین نگرانی به آسیبپذیری هوایی اقلیم مربوط میشود. طی ماههای اخیر، اربیل و سلیمانیه بارها هدف پهپادها و موشکها قرار گرفتهاند. بخشی از این حملات مربوط به هدف قرار دادن مواضع گروهکهای تروییستی معاند و تجزیهطلب فعال در خاک اقلیم است که علیرغم هشدارهای صریح ایران، مقامات اقلیم از اخراج این گروهکها تفره رفتهاند.
این مسئله اهمیت خروج پاتریوتها را دوچندان میکند اگرچه این سامانهها صرفاً برای حفاظت از نیروهای آمریکایی تعبیه شده بود نه برای ایجاد چتر دفاعی و بازدارنده گستردهتر برای اربیل. با این حال مقامهای اقلیم اکنون بهصراحت بر ضرورت تقویت پدافند هوایی تأکید میکنند؛ مسرور بارزانی در ۲۰ اوت خواستار کمک شرکای خارجی برای ایجاد توان دفاع هوایی قویتر شد و هشدار داد که حملات پهپادی مرتبط با ایران همچنان در حال افزایش است.
دومین نگرانی، نبود جایگزین فوری برای حضور اطلاعاتی، شناسایی و هشدار زودهنگام آمریکا است. جمعآوری بالنهای نظارتی و سامانههای Aerostat اهمیت ویژهای دارد، زیرا این تجهیزات تنها برای حفاظت از یک پایگاه نظامی استفاده نمیشدند، بلکه امکان شناسایی تهدیدات هوایی و تعیین منشأ حملات را فراهم میکردند. بنابراین خروج آنها به معنای کاهش بخشی از توان کشف تهدید پیش از رسیدن آن به اهداف است.
سومین نگرانی به ضعف ساختاری نیروهای پیشمرگه بازمیگردد. توافق امنیتی آمریکا و اقلیم از سال ۲۰۱۶ علاوه بر مبارزه با داعش، با هدف حرفهایسازی و یکپارچهسازی نیروهای پیشمرگه شکل گرفت. با این حال، روند یکپارچهسازی این نیروها هنوز کامل نشده و پیشمرگه همچنان تحت تأثیر شکافهای سیاسی میان دو جریان اصلی کردستان قرار دارد. گزارشهای رسمی وزارت دفاع آمریکا نیز پیشتر تأکید کرده بودند که اصلاحات پیشمرگه در شرایطی ادامه دارد که اختلافات سیاسی، تهدید داعش، حضور نیروهای ترکیه و پ.ک.ک و اختلافات اربیل و بغداد بر سر مسائل مالی و امنیتی، روند اصلاحات را پیچیده کرده است.
در چنین شرایطی، نگرانی کردها این است که مسئولیت امنیتی بیشتری به نیرویی واگذار شود که هنوز از نظر ساختار فرماندهی، تسلیحات و پدافند هوایی به سطح مطلوب نرسیده است و بعید است که دولت عراق بودجه لازم را برای ادامه فعالیت نیروهای پیشمرگ بر اساس ساختار کنونی را متقبل شود.
از این منظر، کردها نگرانند که کاهش حضور آمریکا همزمان با افزایش فشار بغداد، موقعیت سیاسی و امنیتی اقلیم را تضعیف کند. بهویژه آنکه دولت مرکزی عراق در چارچوب روند جدید بر حاکمیت کامل دولت بر امنیت و سلاح تأکید دارد و واشنگتن نیز از ابتکار بغداد برای خلع سلاح گروههای مسلح حمایت کرده است.
اخیراً، یکی از مقامهای امنیتی کتائب حزبالله حتی خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق، خروج نیروهای ترکیه و انحلال پیشمرگه را در زمره شروط این گروه برای ورود به روند گفتوگو درباره سلاح خود قرار داد. چنین مواضعی نشان میدهد که مسئله سلاح پیشمرگهها تنها به یک تهدید خارجی محدود نیست، بلکه بخشی از مناقشه بزرگتر بر سر ساختار قدرت و انحصار سلاح در عراق شده است.
از سوی دیگر، تجربه سوریه همچنان در ذهن رهبران کردستان باقی مانده است. خروج ناگهانی نیروهای آمریکایی از بخشهایی از شمال سوریه در سال ۲۰۱۹، که زمینه را برای تغییر موازنه امنیتی و عملیات ترکیه فراهم کرد، در نگاه بسیاری از کردهای عراق به یک نمونه هشداردهنده تبدیل شده است. به همین دلیل، حتی اگر خروج کنونی بخشی از توافق قبلی واشنگتن و بغداد باشد، سرعت آن و بهویژه خروج تجهیزات دفاعی پیشرفته این پرسش را در اربیل ایجاد کرده که آیا آمریکا صرفاً در حال تغییر شکل حضور خود است یا اینکه تعهد بلندمدت واشنگتن به امنیت متحدان کرد خود در حال کاهش است.
مرجع : الوقت
کد مطلب : ۱۳۰۲۸۸۹
منتخب
۱۳ شهريور ۱۴۰۵
۱۰ شهريور ۱۴۰۵
۱۳ شهريور ۱۴۰۵
پیشنهاد ما
